Актуелности
Nešto po čemu je BiH jedinstvena u svijetu
Nigdje se u svijetu ustavnosti ne nailazi na ono što postoji samo u Bosni i Hercegovini. Nigdje, jer se svugdje širom tog svijeta nailazilo, do pojave Dejtonskog sporazuma, na rješenja koja u slučaju ustava unitarno uređenih država propisuju da su zemljište, vode i mineralne sirovine svojina države, što sadrže i ustavi federalno uređenih država, poput Ustava Meksika (član 27), s tim što postoje i federacije, recimo Argentina, u čijem Ustavu je propisano (član 124) da su pokrajine kao federalne jedinice Argentine vlasnici prirodnih resursa koji se nalaze na njihovim teritorijama.
Ustav BiH nema nijednu odredbu o ovome. I po tome je jedinstven u svijetu ustavnosti, koja jedinstvenost je posljedica nastanka dejtonske BiH.
Ona je, naglašavam dejtonska BiH, nastala na način koji je takođe jedinstven u svijetu. Naime, ta BiH je nastala Dejtonskim sporazumom kao međunarodnim ugovorom iz 1995. godine, čemu je prethodila Rezolucija Savjeta bezbjednosti UN, broj 942 od 23. septembra 1994. godine, kojom je to tijelo UN između ostalog odobrilo plan Kontakt grupe (SAD, Velike Britanije, Rusije, Francuske i Njemačke) prema kojem je Republici Srpskoj pripalo 49% teritorije, a Federaciji BiH 51%.
Iz rasprave koja je tog 23.9.1994. godine vođena u SB UN vidi se da je njen predmet bio navedeni plan Kontakt grupe. Tako je u zapisniku sa te rasprave zabilježeno (str. 26. zapisnika) da je predstavnik Pakistana (Marker) u SB UN u svom izlaganju iznio da je Kontakt grupa podnijela SB UN kartu podjele teritorije između tada zaraćenih strana u BiH, dok je predstavnik Džibutija (Olhaye) na toj sjednici rekao (str. 22. istog zapisnika) da je Kontakt grupa izradila i SB UN predložila teritorijalni sporazum po kojem su, kazano riječima tog predstavnika Džibutija, “bosanski Srbi nagrađeni sa 49% teritorije”.
Nakon te rasprave SB UN je istog dana sa 14 glasova “za” i jednim “uzdržanim” (Kina) usvojio rezoluciju broj 942 kojom je odobrio navedeni plan Kontakt grupe po kojem Republici Srpskoj pripada 49% teritorije.
Zato je nepunu godinu nakon toga, tačnije rečeno 8.9.1995. godine, u Ženevi zaključen ugovor između Republike Srpske i Federacije BiH (tzv. Ženevski principi) kojim je ugovoreno da navedena podjela teritorije (51:49%) kao prijedlog Kontakt grupe predstavlja osnov i za teritorijalno razgraničenje između Republike Srpske i Federacije BiH.
Drugim riječima, sve prethodno rečeno bilo je (i ostalo) pravni osnov za Aneks 2 Dejtonskog sporazuma, imajući u vidu da ni pomenuta rezolucija SB UN, kao ni Ženevski principi, nisu odredili kuda tačno će se kretati granica između Republike Srpske i Federacije. To pitanje je riješeno Aneksom 2 Dejtonskog sporazuma, pri čemu i taj aneks polazi od onoga što je odobrio SB UN, a to je da 49% teritorije pripada Republici Srpskoj, tj. njena je svojina, dok 51% pripada Federaciji BiH.
Sve to prihvata i Ustav BiH, jer se u njegovoj preambuli poziva na osnovne principe postignute u Ženevi 8. septembra 1995. godine, među kojima je i princip da 49% teritorije pripada Republici Srpskoj, njena je svojina, a 51% Federaciji.
Samo time može se objasniti odredba člana 5.5(a) Ustava BiH prema kojoj:
“ni pod kojim uslovima oružane snage bilo kog entiteta neće ući niti boraviti na teritoriji drugog entiteta bez pristanka vlade tog entiteta i Predsjedništva BiH”.
Dakle, time Ustav BiH i u svom normativnom dijelu, a ne samo u preambuli, propisuje da teritorija pripada entitetu, njegova je svojina, što znači da su sva dobra na toj teritoriji (zemljišta, šume, vode, mineralne sirovine) koja nisu u privatnoj svojini svojina entiteta na čijoj teritoriji se nalaze.
Po svemu tome Bosna i Hercegovina je zaista jedinstven primjer u svijetu ustavnosti, pri čemu je sve prethodno rečeno istovremeno i dokaz zbog čega su sve dosadašnje odluke Ustavnog suda BiH o tzv. “državnoj imovini BiH” suprotne slovu ne samo Ustava BiH nego i Dejtonskog sporazuma u cjelini, kao i Ženevskim principima i Rezoluciji SB UN broj 942 od 23.9.1994. godine.
U prilog tome svjedoči i činjenica da je i sam Ustavni sud BiH u svojoj odluci, broj U-1/11 od 13.7.2012. godine, priznao (stav 63. obrazloženja te odluke) “da Ustav BiH ne sadrži nijednu odredbu koja se odnosi na državnu imovinu. Ali je onda upravo zbog toga taj sud, kršeći Ustav BiH, samovoljno stvorio svoju normu, kakve nema u Ustavu BiH, da državna imovina “čini integralni dio ustavnih karakteristika i ovlaštenja države”, pa je od tada sve do danas neustavno presuđivao ovo pitanje po toj svojoj neustavnoj normi, a ne prema Ustavu BiH i svemu ostalom na šta je ukazano u ovom tekstu.